Legenda o doktorze Fauste to jeden z fundamentalnych wątków literatury światowej. Z niego wyrosło wiele pięknych dzieł, przypomnijmy choćby Marlo, Gounoda, Tomasza Manna, Puszkina, Bułhakowa... Ale "trzonem" faustiany pozostaje niewątpliwie filozoficzna tragedia niemieckiego geniusza Johanna Wolfganga Goethego (1749-1832). Jest ku temu wiele powodów. Po pierwsze, to wielka poezja. Po drugie, to monumentalne dzieło, nad którym pracowano ponad trzydzieści lat. Po trzecie, na odwieczne, męczące pytanie, czy Zło ma Boskie sankcje? właśnie Goethe, nie teolog, lecz artysta, zaproponował najbardziej przekonującą odpowiedź. Właściwie on od tej odpowiedzi zaczął: Mefistofeles zawiera zakład z Panem, czy mądry i dobry profesor Faust oprze się pokusie i uratuje swoją duszę. Faust przed Złem skapitulował, ale ego filozoficzne poszukiwania, męki sumienia i skrucha przynoszą emu zbawienie od piekła. Aniołowie odbierają ego duszę od wygranego zakładu Mefistofelesa i zanoszą ją do raju. Wielki i pocieszający finał. Jeden z mefistofelesów rosyjskiej historii napisał na książce Maksyma Gorkiego znaną recenzję: "Ta sztuka jest mocniejsza niż 'Faust' Goethego". Zły duch po raz kolejny się pomylił. Książka jest niezła, ale "Faust" pozostaje nieprześcigniony. Tłumaczenie z niemieckiego Borysa Pasternaka. Artykuł wprowadzający Jurija Arabowa. Jurij Nikołajewicz Arabow (ur. 1954) – prozaik, poeta, scenarzysta. Absolwent WGIK, gdzie obecnie prowadzi mistrzowską klasę dramaturgii i kieruje katedrą kinematografii. Napisał scenariusze do ponad dwudziestu filmów, stały współpracownik Aleksandra Sokurowa. Autor kilku powieści i zbiorów poetyckich. Zasłużony działacz sztuki Rosji, laureat Państwowej Nagrody Rosji i Nagrody Rządu Rosji. Zdobywca wielu nagród filmowych, w tym nagrody za najlepszy scenariusz na Festiwalu Filmowym w Cannes.